“İnsan neden var?”
Belki de insanlık tarihi boyunca bundan daha fazla sorulan hiçbir soru olmadı.
Medeniyetler değişti.
İmparatorluklar kuruldu, yıkıldı.
Bilim ilerledi.
Teknoloji hayatı dönüştürdü.
Fakat insanın içinde yankılanan aynı soru hiç susmadı:
Ben neden buradayım?
Bu soruyu sormayan toplum yoktur.
Dinler bu soruya cevap aradı.
Filozoflar bu soruya ömürlerini adadı.
Şairler onu dizelere döktü.
Bilim, insanın nasıl var olduğunu araştırdı; felsefe ve din ise neden var olduğunu anlamaya çalıştı.
Çünkü insan yalnızca yaşayan bir varlık değildir.
Yaşadığını bilen ve bunun anlamını sorgulayan tek varlıktır.
Neden Sadece İnsan Sorgular?
Bir kartal yuvasını yapar.
Bir karınca çalışır.
Bir balık yüzer.
Hepsi yaratılışlarına uygun davranır.
Fakat hiçbiri gökyüzüne bakıp “Ben neden varım?” diye sormaz.
İnsan ise sorar.
Çünkü insana yalnızca güçlü kaslar değil, düşünen bir akıl; yalnızca biyolojik ihtiyaçlar değil, anlam arayan bir vicdan ve sonsuzluğu isteyen bir kalp verilmiştir.
Bu özellikler, insanı diğer canlılardan üstün kılan ayrıcalık değil; aynı zamanda sorumluluğunun da temelidir.
Fıtratın Sessiz Dili
Hayatta dikkat çekici bir gerçek vardır.
Her ihtiyaç, onu karşılayacak bir şeye işaret eder.
Açlık varsa yiyecek vardır.
Susuzluk varsa su vardır.
Göz varsa ışık vardır.
Kulak varsa ses vardır.
Peki insanın içinde hiç dinmeyen anlam arayışı, adalet özlemi ve sonsuzluk isteği neye işaret ediyor?
İnsan neden yalnızca yaşamak istemiyor da anlamlı yaşamak istiyor?
Neden sadece sevmek istemiyor da sonsuza kadar sevmek istiyor?
Neden sadece mutlu olmak istemiyor da mutluluğun hiç bitmemesini arzuluyor?
Bu sorular, insanın fıtratının yalnızca maddî ihtiyaçlardan ibaret olmadığını düşündürüyor.
İnsan, Hayvandan Daha Fazlasıdır
İnsan da yer.
İçer.
Uyur.
Dinlenir.
Fakat insanı bunlarla açıklamak mümkün olsaydı;
Sanat doğmazdı.
Medeniyet kurulmazdı.
Vicdan diye bir kavram olmazdı.
Hiç kimse adalet uğruna kendi hayatını tehlikeye atmazdı.
İnsan, yalnızca biyolojik ihtiyaçlarını karşılamak için yaşayan bir canlı olsaydı; hakikati arayan akla, güzellikten etkilenen kalbe ve sonsuzluğu isteyen ruha ihtiyaç duymazdı.
İnsanın sahip olduğu kabiliyetler, onun hedefinin de bu kabiliyetlerle uyumlu olması gerektiğini düşündürür.
Tarih Boyunca Aynı Arayış
İnsanlığın en eski metinlerinden bugüne kadar değişmeyen bir gerçek var:
İnsan hep aynı soruları sordu.
Hayatın amacı nedir?
Ölüm bir son mudur?
Gerçek mutluluk nededir?
İyilik neden vardır?
Adalet neden vazgeçilmezdir?
Sorular aynı kaldı.
Bu da anlam arayışının kültürel bir moda değil, insan olmanın doğal bir parçası olduğunu gösteriyor.
İslam’ın Bakış Açısı
İslam’a göre bu arayış tesadüf değildir.
İnsan, tesadüfen var olmuş bir canlı değil; bilinçli bir yaratılışın eseridir.
Kur’an, insanın yeryüzünde sorumluluk taşıyan bir varlık olduğunu bildirir ve ona akıl, irade, vicdan ve fıtrat verildiğini hatırlatır.
“Ben cinleri ve insanları ancak Bana kulluk etsinler diye yarattım.” (Zâriyât, 51/56)
İslam’da kulluk, yalnızca belirli ibadetlerden ibaret değildir.
Hakikati aramak…
İlim öğrenmek…
Adaleti ayakta tutmak…
Merhamet etmek…
İnsanlığa faydalı olmak…
Emaneti korumak…
Bütün bunlar da kulluğun bir parçasıdır.
Bu nedenle hayatın anlamı, yalnızca “yaşamak” değil; yaratılış amacına uygun yaşamaktır.
Anne Karnındaki Çocuk Bize Ne Söylüyor?
Anne karnındaki bir bebeğin gözleri vardır.
Elleri vardır.
Ayakları vardır.
Bu organların çoğunu bulunduğu ortamda tam anlamıyla kullanamaz.
Fakat bu, onların gereksiz olduğu anlamına gelmez.
Çünkü o organlar, henüz ulaşmadığı bir dünya için hazırlanmaktadır.
İslam âlimleri, insanın ruhundaki sonsuzluk arzusunu da buna benzetir.
Belki de insanın hakikati, adaleti ve ebediyeti araması; yalnızca bu dünyaya değil, daha büyük bir hayata hazırlanmasının işaretidir.
Bu benzetme, bir inanç delili değil; insanın yaratılışı üzerine düşünmeye davet eden bir bakış açısıdır.
Hayatın Anlamı Nedir?
Belki de hayatın anlamı, yalnızca daha uzun yaşamak değildir.
Daha çok kazanmak da değildir.
Daha çok tüketmek de değildir.
Çünkü bunların hiçbiri, insanın içindeki sonsuzluk arzusunu tam olarak doyuramaz.
İslam’ın sunduğu cevap şudur:
Hayatın anlamı; insanın kendisini, içinde yaşadığı kâinatı ve kendisini yaratan Rabbini tanıması; bu bilgiyle adalet, merhamet, doğruluk ve sorumluluk içinde yaşamasıdır.
İnsan, nereden geldiğini ve nereye gittiğini bildiğinde, yaşadığı her an yeni bir anlam kazanır.
Başarı kibire dönüşmez.
Acı umutsuzluğa dönüşmez.
Kayıplar hayatı anlamsızlaştırmaz.
Çünkü dünya, son durak değil; daha büyük bir yolculuğun ilk menzilidir.
Son Bir Soru
Bir tohum, ağaca dönüşme potansiyeli taşıdığı için yaratılmıştır.
Bir kuşun kanatları uçmak içindir.
Bir göz görmek içindir.
Peki insanın aklı neden hakikati arıyor?
Kalbi neden sonsuz sevgiyi özlüyor?
Vicdanı neden adaletsizliğe isyan ediyor?
Ve ruhu neden hiçbir geçici mutlulukla tam anlamıyla yetinmiyor?
Belki de bu soruların cevabı, hayatın anlamını dışarıda değil; insanın yaratılışında aramamız gerektiğini gösteriyor.
Çünkü insan, yalnızca yaşayan bir varlık değildir.
Anlam arayan bir varlıktır.
Ve belki de gerçek mutluluk, hayatın bize ne verdiğinde değil; neden var olduğumuzu keşfettiğimizde başlar.
Leave a Reply